Dzięki uprzejmości pana Piotra otrzymałem artykuł w języku ukraińskim R.R. Kosiwa pt. DZIAŁA AUTORA AKTU MODLITWY 1690 Z CERKWI W RUSZELCZYCACH W KONTEKŚCIE DZIAŁALNOŚĆ RYBOTYCKIEGO CENTRUM MALARSKIEGO. Całość artykułu Kliknij
Informacje zebrane przez pana Piotra:
Ikonostas, który znajdował się w cerkwi w Ruszelczycach, powstał w 1690 r., a jego fundatorem był Matej Toczap wraz z bractwem cerkiewnym z Dubiecka.
U podstawy rzędu Deesis, na całej szerokości gzymsu, inskrypcja fundacyjna w języku cerkiewnosłowiańskim, o treści: ,,Pоку ахч мца априля дня к сиі апостоли далъ зробити ра бжій матей точ[ап] и брацтво дубецкое за отпущеніє гріховъ своихъ” („ Roku Bożego 1690 miesiąca kwietnia dnia 23 dał zrobić sługa Boży Matej Toczap z Bractwem Dubieckim za odpuszczenie grzechów swoich”).
Możliwe, że ikonostas najpierw znajdował się w cerkwi w Dubiecku, a następnie został przekazany do Ruszelczyc albo M. Toczap wraz bractwem cerkiewnym z Dubiecka wsparli powstanie ikonostasu w Ruszelczycach.
W 1962 r. ikony z ikonostasu z cerkwi w Ruszelczycach zostały przewiezione do Wojewódzkiej Składnicy Zabytków Ruchomych w Łańcucie (obecnie Dział Sztuki Cerkiewnej Muzeum-Zamku w Łańcucie) w depozyt Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Rzeszowie.
W 1999 r. Muzeum - Zamku w Łańcucie (na podstawie decyzji SOZ-4039/17/99 z dn. 16.09.1999 r.) ikony z ikonostasu z Ruszelczyc przekazało do cerkwi greckokatolickiej p.w. Przeniesienia Relikwii Św. Mikołaja w Olchowcu, gdzie wykonano ikonostas zestawiony z ikon z cerkwi z Ruszelczyc uzupełniając go parą ikon Bogurodzica Hodigitria i Chrystus Pantokrator pochodzących z nieistniejącej cerkwi gr.-kat. W Leszczawce.
(źródło: - Archiwum Działu Sztuki Cerkiewnej Muzeum - Zamku w Łańcucie. Załącznik do Karty ewidencyjnej, Założył Jarosław Giemza, 21.02.2015 r.;
R.R. Kosiv, Dzieła autora aktu Modlitwy 1960 z cerkwi w Ruszelczycach w kontekście działalności Rybotyckiego Centrum Malarskiego [w:] Historia Sztuki, Lwów.
Artykuł jest dość obszerny, napisany w języku naukowym, a przedstawia pochodzenie i historię ikonostasu z cerkwi w Ruszeczycach. Jak się okazuje ikonostas został zapewne zakupiony z cerkwi w Dubiecku, gdzie się pierwotnie znajdował. Poniżej został przedstawiony skrót najważniejszych informacji dotyczących ikonostasu w Ruszlczycach - dzieło rybotyckiego mistrza.
Piotr Haszczyn [styczeń 2021 uzupełniony w 2025 r..]
(...) Rybotycki ośrodek sztuki cerkiewnej był jednym z najbardziej aktywnych i produktywnych w latach 1670 -1750. Jego działalność jest reprezentowana przez dużą liczbę prac, które są obecnie gromadzone głównie w różnych muzeach na Ukrainie i za granicą, niektóre są przechowywane w prywatnych kolekcjach. Część z tych prac pozostają na swoim pierwotnym miejscu w cerkwiach. Pomimo dużej liczby ikon tych mistrzów, niewiele zabytków jest z podpisami autora; a więc w większości nazwiska mistrzów pozostają dla nas anonimowe.
Wśród zabytków, które mają styl malowania z tego centrum, znajdują się prace, oznaczone indywidualnym charakterem, które umożliwiają śledzenie działań konkretnego autora.
Celem tego artykułu jest wykorzystanie metoda analizy porównawczej w celu identyfikacji dzieł anonimowego mistrza - autora „Zakonu modlitwy” w 1690 r. z cerkwi w Ruszelczycach, który pracował w stylu centrum rybackiego, aby prześledzić chronologię twórczości i ją scharakteryzować.
Cerkiew w Ruszelczycach obecnie nie istnieje została rozebrana w latach sześćdziesiątych XX w. po wcześniejszym wysiedleniu ludności ukraińskiej z miejscowości. Dziś na tym miejscu jest kościół katolicki poświęcony w roku 2004.
Podczas przeglądu prac malarzy ikon z Rybotycz wyróżniają się one indywidualnym stylem malowania. Dotyczy to przedstawiania twarzy, modelowania postaci, tworzywa motywów na kostiumach świętych, rozwiązania krajobrazu i kaligrafia. Wspólne techniki prace pozwalają na powiązanie ich z jednym autorem.
Zwrócimy uwagę na pracę anonimowego malarza, autora ikon w 1690 r. do ikonostasu Cerkwi Wniebowstąpienia w Ruszelczycach [w 1845 r. cerkiew była pod wezwaniem Zmartwychwstania Jezusa Chrystusa], pod Przemyślem, dawny dekanat pruchnicki eparchia przemyska.
Informacja o przeznaczeniu ikonostasu z Ruszelczyc została zapisana przez mistrza, który pisze, że został on wykonany dla Bractwa Cerkiewnego w Dubiecku „o przebaczenie grzechów własnych”. Nie wiadomo kiedy został on przeniesiony do cerkwi w Ruszelczycach.
Z zachowanych ikon: Obrzęd modlitwy, Ostatnia wieczerza i Święto Narodzenia Chrystusa (łuk Trzech Króli), Wniebowstąpienie Pańskie, kartusze z dwoma prorokami, Ikona św. Mikołaj, a także ikona Zmartwychwstania (częściowo przerysowana) w latach 1963–1964 zostały przetransportowane do Muzeum Zamek w Łańcucie. Dwie ostatnie ikony należą do innego autora niż Modlitwa i Ostatnia Wieczerza z 1690 r., zostały one wykonane później.
Z cerkwi w Ruszelczycach zachowała się także ikona Matki Boskiej Admiracyjnej, odmalowana w 1826 roku, oprawione w głęboką ramę (MZL). Zatem oryginalny obraz tej ikony najwyraźniej należał również do mistrzów rybotyckich.
Inne ikony z ikonostasu (Zmartwychwstanie Chrystusa, Chrzest Chrystus, Wstawiennictwo Dziewicy, Przemienienie Pańskie, Wejście do Jerozolimy, Wejście Dziewicy do świątyni) zostały utracone w latach 1958–1963. Istnieją z roku 1958 r. ich czarno-białe fotografie i wtedy były jeszcze w ikonostasie. Zdjęcia zostały wykonane przez Alfreda Kuda Fotografie pokazują także zrujnowaną cerkiew i jego ikonostas. Zachowane ikony tego zespołu i zdjęcia zaginionych dzieł pokazują trzy górne poziomy ikonostasu w Ruszelczycach można przypisać do rybotyckiej szkoły malarstwa ikon.
W 2000 roku część ikon z ikonostasu w Ruszelczcach zdeponowanych w Muzeum Łańcucie trafiło do cerkwi w Olchowcu pow. krośnieński [prezentowane na zdjęciach Modlitwa i Ostatnia wieczerza].(...)
Całość artykułu Kliknij
Zapraszamy na blog - http://krzywcza.blogspot.com/
